نویسنده: خلیل - آقاخانی

روند فرقه‌گرایی(١)

فرقه‌گرایی و انحرافات مذهبی در ایران سابقه دیرینه‌ای دارد. نگاهی به تاریخ معاصر ایران، نشان می‌دهد که جامعه ایران همواره از ناحیه فرقه‌های مذهبی مانند بابیگری، عرفان کاذب و تصوف یا صوفیگری مورد تهدید قرار گرفته است. با شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی که بر اساس آموزه‌های دینی استقرار یافته است این تهدید افزایش یافته و همچنان ادامه دارد. چرا که فرقه‌های منحرف مذهبی و سیاسی با استفاده از فرصت بوجود آمده پس از پیروزی انقلاب ابتدا با ایجاد تفرقه میان شیعه و سنی بخشی از جامعه ایران را مقابل هم قرار داده و نظام برای مقابله با این تهدید هزینه‌های زیادی پرداخته است.

طرح مسأله

جامعه دینی ایران در دوران کنونی حیات تاریخی – سیاسی خود، بیش از هر عصر و دوران دیگری در معرض چالشها و تهدیدهای سیاسی – مذهبی و امنیتی قرار دارد. در سالیان اخیر شاهد پیدایش و شکل‌گیری فرقه‌های منحرف مذهبی بودیم.

از سویی، نظام سیاسی ایران بر اساس آموزه‌های دینی شکل گرفته و اداره می‌شود و این موضوع باعث شد دشمنان با نفوذ در بین گروهها و فرقه‌های مذهبی و یا حتی تأسیس فرقه‌های منحرف مذهبی در راستای اهداف خود نظام دینی را با چالش و حتی با تهدید امنیتی – سیاسی مواجه سازند. از سوی دیگر انقلاب اسلامی که با هویت فرهنگ دینی ساختار سیاسی – امنیتی رژیم پهلوی را از بین برده و درصدد نهادینه کردن آموزه‌های اصیل دینی در جامعه است از طرف فرقه‌های منحرف مذهبی مورد تهدید قرار دارد.

بنابراین در این فصل سعی داریم با گوشه‌ای از چالشهای سیاسی و مذهبی از ناحیه فرقه‌های منحرف مذهبی فراروی نظام جمهوری اسلامی قرار دارد آشنا شویم.

تعریف مفاهیم

فرقه (sect) در علوم سیاسی تعریف خاصی دارد که ذیلاً به آن اشاره می‌کنیم.

«این واژه هم در مورد بخشی از جامعه که از مذهب رسمی جدا شده یا به آئین گرویده باشند و توسط همگان به اسمیت شناخته نشده است به کار می‌رود و هم مسامحتاً در هر نوع جنبش جدایی طلب (زبانی، مذهبی، سیاسی و غیره)(1) اطلاق می‌گردد بنابراین فرقه در اینجا یعنی گروهی که از آموزه‌های اصیل اسلامی منحرف شده و در حدود تعریف جدیدی از مذهب رسمی است.

فرقه‌گرایی نیز در علوم سیاسی تعریف خاص دارد که برای آشنایی بهتر بدان اشاره می‌شود. «این واژه به معنای قطع رابطه با افراد بیرون از یک گروه و تعصب شدید نسبت به گروه خود و در نتیجه تبدیل شدن به یک دسته جدا از مردم می‌باشد.»(2) با این تعریف می‌توان گفت فرقه‌گرایی یک نوع جدایی طلبی از متن جامعه و تأسیس گروهی که اعمال و افکارشان در مقابل هنجارهای رسمی جامعه است.

انحراف (Deriance) واژه انحراف در جامعه شناسی اینگونه تعریف می‌شود: «انحراف هرگونه رفتاری است که با انتظارات جامعه یا یکی از گروه‌های مشخص درون جامعه منطبق و سازگار نباشد. انحراف دوری جستن و فرار از هنجارهاست و هنگامی رخ می‌دهد که فرد یا گروهی معیارهای جامعه را رعایت نمی‌کند.»(3) بنابراین افراد یا گروه‌های منحرف بر اساس یک شاخص و معیار جامعه تعریف و سنجیده می‌شود.

مقوله مهم مهدویت، به دلیل اثرات بسیار حیاتبخش و بهجت زایی که دارد؛ در معرض خطرات و آسیب هایی است.
 نوشتار حاضر بدنبال طرح برخی آسیب ها، با ذکر پیامدها و خاستگاه هر یک بوده و در پایان به مبارزه و درمان آن همّت گمارده است .این آسیب ها به قرار ذیل اند:

1. برداشت هایی انحرافی از مقوله انتظار فرج؛

2. افراط و تفریط در ارائه چهرة مهر و قهر از امام عصر(عج)؛

3. طرح مباحث غیرضروری؛

4. شتابزدگی و تعجیل؛

5. توقیت و تعیین وقت ظهور؛

6. تطبیق نادرست نشانه های ظهور؛

7. افراط و تفریط در تبیین مفهوم غیبت؛

8. ملاقات گرایی؛

9. آرزوگرایان بی عمل؛

10. عاشق نمایان دنیاخواه؛

11. مدعیان دروغین مهدویت و نیابت خاصه و عامه؛

12. عدم پیروی از ولایت فقیه و نواب عام؛

13. فعالیت های غرب و مستشرقان.

پیش در آمد

هر امر مهمی به نسبت اهمیتش، در معرض خطرها و آسیب هایی است.مقوله مهم مهدویت هم با اثرات بسیار حیاتبخش و بهجت زای خود که کمترین آن ها، امید به آینده و سر فرو نیاوردن در مقابل حوادث، ستم ها و سختی هاست، از این قاعده مستنثی نیست.

آنچه بدنبال طرح آنیم؛ آسیب هایی است که پیش از ظهور و در دوران غیبت رخ می نماید. سخن از آسیب های دیگر مانند آنچه در مقابل جریان قیام مهدوی رخ می نماید، را به وقتی دیگر وا می گذاریم.

 توسط سعید فارسی

بلک متال، دِد متال، مریلین منسون، کلیسای شیطان، satanic bible، آنتون لاوی و کلماتی از این دست شاید بارها به گوش شما خورده باشد؛ یا افرادی را که کم هم نیستند، دیده باشید که خود را طرفدار این نام‌ها می‌دانند، موسیقی‌های عجیب و غریب منسوب به این اسامی را گوش می‌کنند، گاهی لباس‌های عجیب و غریب می‌پوشند و به قول خودشان «تریپ خفن می‌زنند» یا با علامت‌های خاصی که بر دیوارهای شهر از بزرگراه‌ها گرفته تا خیابانهای فرعی و کوچه پس کوچه‌های محله‌های مختلف با خط‌های کج و معوج ترسیم شده است مثل 666، علامت ستاره 5 پر (پنتاگرام)، صلیب شکسته و صلیب وارونه برخورد کرده باشید. از اینها گذشته حتما زیاد شنیده اید که در فلان کشور اروپایی یا امریکا یک عده شیطان‌پرست در یک حرکت جمعی آدمی را تکه‌تکه کرده و خوردند یا به کودک خردسالی تجاوز کردند و سپس او را کشتند. اخیرا در کشور ما نیز هر از گاهی اخباری از فعالیت رو به گسترش شیطان‌پرستان و دستگیری برخی از آنها توسط پلیس به گوش می‌خورد.

حرکت‌های اجتماعی بیتل در دهه 60، هیپی در دهه 70، پانک در دهه 80، رپ، متالیکا، هوی متال و یکی دو خرده جریان دیگر در دهه 90 میلادی یک سری حرکت‌های هدایت شده از سوی دستگاه‌های قدرت غربی هستند که بر پایه موسیقی برای جذب، کنترل و هدایت لایه‌های پایین جوانان (در بدو امر غربی و به دنبال آنان سایر کشورهای جهان) با اهداف اقتصادی، فرهنگی و امنیتی شکل گرفته‌اند. دنیای غرب تا کنون 2 مرحله مدرنیته و پست مدرنیته را از سر گذرانده و در حال ورود به مرحله ترانس مدرنیته است. در عصر مدرن نگاه‌ها از آسمان به سوی زمین چرخید و انسان‌محوری جای کلیسا محوری را گرفت. در دوره پست‌مدرن خود (نفس) محوری جای انسان‌محوری را گرفت و در دوره معاصر (ترانس مدرن) بشر غرب در سیر قهقرائی تمدن خود به پایین‌ترین مراتب یعنی شیطان‌محوری سقوط کرد. بر این اساس جریانی هم که برای دهه نخست قرن 21 طراحی و تکثیر شده است جریان Satanism، شیطان‌گرایی (شیطان‌پرستی) است.

روند فرقه‌گرایی(2)

نگارش یافته توسط خلیل آقاخانی 

امنیت و انحرافات مذهبی
حفاظت از روشهای محوری و حیاتی یکی از اهداف اساسی امنیت ملی در هر کشوری است و مقابله با ناامنی و انحرافات اجتماعی – دینی از جمله وظایف مهم حکومت دینی است.

از سویی، انحرافات مذهبی و فرقه‌گرایی موجب اخلال در امنیت روانی و اجتماعی دین‌داران جامعه می‌شود چرا که فرقه‌گرایی مقابل انسجام اجتماعی و ملی است.

از سویی دیگر فرقه‌گرایی و انحرافات مذهبی در یک جامعه دین محور، به عنوان یک معضل فرهنگی و ارزشی و هم به عنوان یک حرکت تجزیه طلبانه مطرح است.

بنابراین افراد و فرقه‌گرا با جدا شدن از محور اصلی جامعه امنیت ملی را در معرض تهدید قرار می‌دهند.

فرقه‌گرایی مقدمه انحرافات اجتماعی

فرقه‌گرایی مقدمه‌ای بر انحرافات اجتماعی است چرا که رفتار انحراف افراد فرقه‌گرا تعصب و تجزیه طلبانه است و آنان بر خلاف حرکت جامعه در حدود تشکیل فرقه، گروه و دسته‌ای جدا از هنجارهای پذیرفته شده جامعه هستند. بنابراین لازم است در عرصه عمل، برای مهار و کنترل مسأله فرقه‌گرایی در جهت افزایش امنیت اخلاقی – دینی و کاهش ضریب آسیب‌پذیری در مقابل تهدیدات اجتماعی و فرهنگی از نیروی فرهنگی – دینی نخبگان جامعه نهایت بهره‌برداری را نمود.

انحرافات مذهبی به مفهوم رفتارهای خلاف رفتارهای پذیرفته شده جامعه دینی و خلاف اصول اساسی یک مذهب که اکثریت جامعه آن را پذیرفته و در خود نهادینه نموده‌اند می‌باشد. لذا انحرافات مذهبی و فرقه‌گرایی به عنوان یکی از موانع اساسی تحقق برقراری امنیت ملی، یعنی حفاظت از ارزش‌های بنیادی و حیاتی نظام دینی است که بر حسب شرایط اجتماعی آن، انحرافات مذهبی در جامعه دینی به عنوان تهدید، آسیب‌پذیری و یا هر دو تلقی می‌گردد، اما آنچه مسلم است انحرافات مذهبی بخصوص فرقه‌گرایی در جامعه دینی به عنوان سلب کننده امنیت اخلاقی و دینی و کاهش دهنده اقتدار معنوی جامعه، از یکسری عوامل اجتماعی درونی و بیرونی در عرصه‌های اقتصادی ، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی نظیر اختلال هنجارهای فرآیند توسعه سیاسی و اقتصادی و انقلاب اطلاعات تأثیر می‌پذیرد. بنابراین، فرقه‌گرایی در جهان معاصر با استفاده از ابزار و فن‌آوری اطلاعات که در حال گسترش است، در حدود مقابله با اندیشه‌های ناب و اصیل اسلامی می‌باشد.

گردآوری و تحقیق: مریم سعادتی

 مقدمه :سیداحمدبن زین ابن احمد دحلان المکیوشى شافعى، فقیه و مورخى بود که در مکه معظمه، مقام مفتى وعنوان «شیخ الاسلامى» را در اختیار داشت و آثار علمى متعددى را به رشته تحریر درآورد. سیداحمد در سال 1231 هجرى قمرى در مکه متولد شد و در محرم سال 1304 درگذشت.

تعدادى از کتب این مؤلف، همچون: «الازهار الزینیه فى شرح متن الالفیه»، «تاریخ الدول الاسلامیه بالجداول المردیه»، «فتح الجوادل منان على العقیدة المسمات بىفید الرحمان)، «الدرس السنیه فى الردى على الوهابیه»، «نهل العطشان على فتح الرحمان فى تجوید القرآن»، «خلاصة الکلام فى امراء البلاد الحرام»، «الفتوحات الاسلامیه» و... در سطحى وسیع منتشر و توزیع شده است.
مقاله حاضر یکى از آثار این این نویسنده فقیه است، که در سال 1978 میلادى و به اهتمام حسین حلمى بن سعید استانبولى در شهر استانبول به چاپ رسیده است.دوران سلطنت سلطان سلیم دوم- 1204، 1222 ه.ق- بسیار آشفته بود و از جمله تحرکات فتنهآمیزى که در روزگار وى شکل گرفت، توطئه وهابیت بود که در حجاز اتاق افتاد. در پى این رویداد، توطئهگران اداره «حرمین شریفین» را به دست گرفتند و زایران مصرى و سورى را از انجام مراسم عبادى حج بازداشتند. در همین ایام، حرکت دیگرى در مصر اتفاق افتاد که بر اثر آن، پیروان فرانسیس(1213 تا 1216ه.ق) این سرزمین را پارهپاره کردند.
رویارویى بین مدافعان وهابیت و «غالب ابن مساعد الشریف» حاکم مکه در سال 1204 ه.ق آغاز شد. پیش از آن، مدافعان فرقه وهابیت در نقاط مختلف پراکنده بودند و در انظار، محترم با وقار و صلح طلب به نظر مىرسیدند. اما به مرور زمان، طبیعت شریر و جنایتکارانه خود را آشکار ساخته و با ترور و کشتار گسترده به حکومت خود ادامه دادند. اینان شمار کثیرى از مردان بىگناه را به قتل رسانیده و دارایى و اموال آنها را به غارت بردند و زنشان را به اسارت گرفتند. بنیانگذار شریراین فرقه «محمدابن عبدالوهاب» از قبیله «بنوتمیم» بود که عمرى طولانى داشت (1111-1200ه.ق) و پارهاىماده تاریخ مرگ او را، عبارت، «اهلاک الخبیث» یافتهاند (ارزش عددى این عبارت به حروف ابجد، عدد 1200 را نشان مىدهد).